Sterven is verhuizen
Enkele jaren geleden volgde ik een lezing van een hoogleraar die mij diep geraakt heeft. Het betrof hoogleraar Manu Keirse, doctor in de geneeskunde, klinisch psycholoog en dé specialist in België en Nederland als het over verdriet, verlies en de laatste levensfase gaat.
De belangstelling was overweldigend (meer dan 500 mensen). In de lezing kwam naar voren dat dit verlangen ook voortkomt uit onvermogen. We weten vaak niet hoe we met verdriet moeten omgaan. We voelen ons ongemakkelijk. Zijn pleidooi was en is om ons meer te verdiepen in rouw en rouwverwerking. Om zo meer begrip en warmte te hebben voor elkaar. Om meer verbinding en meer medemenselijkheid te kunnen delen.

Enkele uitspraken die mij troffen wil ik met u/jou delen.
‘Sterven is verhuizen van de buitenwereld naar het hart van de mensen die u hebben liefgehad’ . Verhuizen is een moeizaam proces. Je moet de oude plek loslaten en wennen aan een nieuwe plek. Zo is rouw ook. Degene die je dierbaar is en altijd om je heen verhuist. Letterlijk naar een andere wereld. Vanuit de Bijbel gezien mogen we zeggen: door Jezus Christus naar een betere werkelijkheid. Maar dat is niet de enige verhuizing. Er vindt ook een verhuizing naar het hart van de mensen die hem, haar liefhebben. Al is iemand in de buitenwereld niet meer aanwezig. In het hart van hen die hem/haar liefhebben is hij/zij een levende werkelijkheid. Niet meer zichtbaar is hij/zij daar aanwezig.
Wat heeft iemand nodig die rouwt? Waar help je die persoon het meeste mee?

Uit de hele lezing kwam één ding telkens terug: blijf luisteren naar wat mensen ervaren aan pijn en gemis. Heb begrip voor de rouwarbeid die mensen moeten verrichten. Dat kost heel veel energie. Verder is het goed om telkens te benadrukken dat rouw tijd nodig heeft. Verlies verwerken kost tijd. Naast luisteren mag je goede herinneringen levend houden. De persoon die overleden is, is niet meer in de buitenwereld, maar wel in het hart van degene die hem/haar liefhebben.

Voor rouwverwerking is vooral warmte en begrip nodig. En in begrip kun je groeien door er zelf meer over te lezen en je erin te verdiepen. Door warmte en begrip kan de wond in iemands leven langzaam helen. Dat is zo maar een proces van 2 of 3 jaar zegt onze professor. Al kan het ook langer zijn. Maar als de rouwarbeid verricht wordt dan is er perspectief op levensvreugde die weer kan gaan groeien.
Ten slotte nog een uitspraak van Manu: rouwen is niet loslaten, maar anders leren vasthouden. Het is de pijn van het verlies erkennen en doorleven, de goede herinneringen omarmen, en met de schat in je hart leren open staan voor warmte en liefde die op je toekomt.

Bij dit alles moest ik denken aan psalm 56:9 U bewaart al mijn tranen in een kruik. Hun aantal hebt U opgeschreven in uw boek (basisbijbel). God kent onze tranen en ons verdriet. Bij Hem kunnen we altijd openhartig zijn. Bij Hem is troost, warmte en begrip. Ja Hij is een Trooster in nood. Dat we telkens ook die troost mogen ervaren in de pijn van ons gemis. En dat Zijn warmte ons mag helpen om te groeien in warmte en liefde voor ieder mens die rouwt om verlies.

Ds. Jelle de Kok

Deze meditatie is geplubliceerd in de Tsjerkepraat van 20 november 2025