Het beslissende moment
En daarna richtte Hij zich tot Tomas: ‘Leg je vingers hier en kijk naar mijn handen, en leg je hand in mijn zij. Wees niet langer ongelovig, maar geloof.’ Tomas antwoordde: ‘Mijn Heer, mijn God!’ Jezus zei tegen hem: ‘Omdat je Me gezien hebt, geloof je. Gelukkig zijn zij die niet zien en toch geloven.’ Johannes 20: 27-29.

Inleiding
In de afgelopen weken hebben we in de preken aandacht besteed aan thema’s uit het boek “Navolging” van Dietrich Bonhoeffer. Het zette ons aan het denken; wat betekent het om navolger te zijn? Christen te zijn in je eigen unieke tijd en op je eigen unieke plaats. In een brief aan zijn ouders (25 April 1943 uit de ‘Tegel’- gevangenis in Berlijn) schrijft Bonhoeffer het volgende: “Het bevrijdende van Goede Vrijdag en Pasen is, dat onze gedachten hoog boven onze persoonlijke beslommeringen worden uitgetrokken naar de uiteindelijke betekenis van al het leven, al het lijden en alles wat er gebeurt. En dat we dan nieuwe hoop krijgen.” Bonhoeffer benoemd hier het beslissende. Het gaat om de keuze die we maken na het nieuws over de opstanding en hoe die keuze dan doorwerkt in ons eigen leven. Daar wil ik nu nog even bij stilstaan. We vieren samen het paasfeest, maar wat doet dat me jezelf?

Bijbel open
We lezen in de bijbel dat ook de eerste volgelingen van Jezus een keuze moesten maken. En de Bijbel is een eerlijk boek. Het ging niet allemaal vanzelf. Er was ook sprake van twijfel. Dat concentreert zich in het evangelie van Johannes rondom de persoon Thomas.

Voor Thomas is het vanzelfsprekend: dood is dood. Als zijn vrienden met een ander verhaal komen, dan komt bij hem de twijfel. Hij wil niet alleen bewijzen zien maar ook betasten. Het is dan Jezus die hem opzoekt. Dat is dus wel bijzonder. Jezus schrijft Thomas dus niet af! ‘De boodschap van genade is niet alleen voor de gemeenschap maar ook voor de enkeling!’ (commentaar van Bonhoeffer bij deze tekst) Maar ook voor Thomas geldt: hij is niet teleurgesteld en boos naar huis gegaan, maar hij zoekt de gemeenschap weer op. Dat is voor ons mogelijk nog wel iets om van te leren. Jezus blijft in ons geïnteresseerd en wij doen er goed aan om in de gemeenschap te blijven.

Jezus begint met een groet als hij Zijn vrienden ontmoet: ‘Vrede zij jullie’. En dan gaat Hij verder met Thomas. Jezus kent en peilt zijn gedachten. Hij weet van zijn worsteling. Net zoals in psalm 139: ‘Heer die mij ziet zoals ik ben, dieper dan ik mij zelf ooit ken.’ Jezus spreekt Thomas aan in zijn twijfel. Thomas heeft nog geen besluit genomen, hij is niet afkerig maar hij twijfelt. Kan hij dit geloven of is het voor hem te groot?

Of Thomas werkelijk de wonden heeft betast vertelt Johannes niet. Maar hij heeft zich wel laten overmeesteren. Hij kan niet anders dan te belijden “Mijn Heer mijn God”. Het zijn niet de wonden die Thomas tot geloof brengen, maar het is de getuigenis dat Jezus de levende God is. En Jezus sluit af met de woorden ‘gelukkig zijn zij die niet zien en toch geloven’. Het gaat uiteindelijk om die belijdenis.

Boodschap
Bonhoeffer zat net drie weken in de gevangenis toen hij de eerder genoemde brief schreef. Nog geen idee wat hem allemaal nog zou overkomen, maar hij was wel zijn vrijheid kwijt. Hij moet geworsteld hebben met gevoelens van onmacht, boosheid en onzekerheid. En hij zocht naar iets wat dat alles oversteeg en toen kwam hij uit bij deze overtuiging. Pasen biedt hoop. Het overstijgt alles en iedereen. Dat kunnen wij ook. In een leven vol gebrokenheid troost vinden in Pasen. In een wereld vol geweld en crisis weten dat het ooit een keer anders zal worden. Zo zorgt Pasen voor een verandering en een nieuwe hoop. Maar dat beslissende moment blijft, net als bij Thomas, bij Bonhoeffer en bij ons.

Wat doe ik met die paasboodschap? Bonhoeffer wees al eerder op dat beslissende toen hij zijn leerlingen van het seminarie “Finkenwalde” (1935-1937) daarover schreef: “Er blijft dus niets anders over dan de beslissing of we het woord van de bijbel vertrouwen willen of niet, of wij ons hierdoor willen laten gezeggen, meer dan enig ander woord in leven en in sterven. En ik geloof dat we pas oprecht blij en rustig zullen kunnen worden, wanneer wij deze beslissing hebben genomen.”

Het gaat dus om dat beslissende moment. Hoe vier ik Paasfeest 2026? Krijgt die opstanding van Jezus bij mij een persoonlijke betekenis? Kan ik mijn eigen lijden en navolging meemaken in het licht van Pasen? Ik wens jullie allemaal toe dat je de echte vrede in je leven mag ontdekken, zoals Jezus dat ons toewenst. ‘Vrede zij jullie’.

Pieter Knijff