‘God heeft alles wat er is de goede plaats in de tijd gegeven, en ook heeft Hij de mens inzicht in de tijd gegeven. Toch kan de mens het werk van God niet van begin tot eind doorgronden.’ Prediker 3:11

Aanleiding
In de afgelopen nummers van Tsjerkepraat heb ik 6 artikelen geschreven over thesen van Barmen.
En steeds heb ik geprobeerd de tijd van toen in Duitsland te spiegelen met de tijd waarin we nu leven in Nederland. En wat ik daarvan vooral zelf heb geleerd is, dat het nog niet meevalt om de juiste keuzes te maken als christen. Veel christenen en kerkmensen stemden in die tijd op de partij van Hitler omdat ze daarmee dachten dat het beter was voor hun als gelovigen en als kerk. En praktisch gezien was dat ook zo, de communisten en de liberalen boden weinig ruimte meer voor God, het geloof en de kerk. Maar ideologisch ging het helemaal mis en werden christenen medeverantwoordelijk gesteld aan de dood van miljoenen mensen. Het is zeker niet eenvoudig om in termen van goed en fout te spreken.

Iemand die dat wel scherp zag was Dietrich Bonhoeffer die vanuit de gevangenis schreef, dat de kerk na de tweede wereldoorlog nooit weer zou worden wat het geweest was. De schaamte over de verkeerde keuzes en de gevolgen daarvan zouden te groot zijn.

Bonhoeffer vervolgt: ‘De kerk rest alleen nog te bidden en het goede te doen’. Maar hij sluit positief af: ‘De dag zal komen dat er weer mensen geroepen worden om zo Gods woord te spreken, dat de wereld eronder verandert en zich vernieuwd’. Wat Bonhoeffer dan bedoelt is een wereld die de gemeenschap met Jezus ervaart en de taal van Jezus spreekt . Een wereld van vrede, waarheid en rechtvaardigheid. Wat wij noemen de tijd van het koninkrijk.

Prediker
Bovenstaande tekst komt uit een lied wat een onbekende schrijver schreef over de tijd. Het lied staat vol met tegenstellingen. Maar voor de Prediker zijn twee dingen duidelijk. God heeft de regie over de wereld en over ons leven en alles krijgt een goede plaats in de tijd. En dat stelt hij ook vast. Wij mensen missen het overzicht. Wij kunnen de tijd niet duiden en we kunnen al helemaal niet de heilsgeschiedenis van God duiden. Waar we ongeveer zitten en hoe lang het nog gaat duren voordat de Here Jezus terugkomt. Tegelijkertijd is er bij Prediker wel een besef van het oordeel en roept hij ons op om rekening te houden met God. Het boek sluit dan ook wat zwaar af: “Alles wat je hebt gehoord komt hierop neer: heb ontzag voor God en leef zijn geboden na. Dat geldt voor ieder mens, want God oordeelt over elke daad, ook over de verborgen daden, zowel over de goede als de slechte”. (Prediker 12: 14) Het boek Prediker wordt door de joden bij de wijsheidsliteratuur gerekend. Wijs is bij de joden ‘goochem’, dat is de kunst van het leven om de tijd te verstaan. Om steeds zo te handelen dat het ten goede komt aan het koninkrijk van God.

Je tijd verstaan.
Veel mensen in onze tijd beleven de tijd zonder het besef van God. Of God bestaat niet of Hij is niet relevant. En veel mensen beleven de tijd zo dat alleen het hier en het nu belangrijk zijn. Het verleden doet er weinig meer toe en de toekomst is onzeker. En dan is het voor heel veel mensen nog niet vanzelfsprekend dat hun geloof iets te maken heeft met alle keuzes die ze moeten maken. Dat gehoorzaamheid aan God geldt voor alle terreinen van je leven. Toen ik dit alles zo overzag stelde ik mijzelf drie vragen:

1. Wat zijn de drijfveren of de beginselen van de keuzes die nu worden gemaakt?
2. Waar moeten de keuzes die we maken toe leiden?
3. En in hoeverre lopen die parallel met de plannen van God?

Volgens mij kunnen die drie vragen ons helpen om de tijd te verstaan. Om de juiste keuzes te maken en niet de fouten te maken die men in het verleden wel overkwam. En om daar het juiste zicht op te krijgen als christen gaan daar volgens mij een paar keuzes aan vooraf:

1. De keuze om de Bijbel te lezen, zodat ik weet wat God van mij verwacht.
2. De keuze om te bidden en in gesprek te blijven met God, juist in deze onzekere tijd.
3. De keuze om ruimte te maken voor de Heilige Geest, zodat die mij kan helpen om de juiste keuzes te maken.
4. De keuze om de gemeenschap op te zoeken, dat je niet alleen de keuzes hoeft te maken maar dat er medechristenen zijn die je daarbij helpen.

Het is geen simpel verhaal. Niet een vaste route. Ook niet het brede en het smalle pad of goed of fout. Het is meer wat Paulus aan de Atheners duidelijk maakte: “Het was Gods bedoeling dat ze Hem zouden zoeken en Hem al tastend zouden kunnen vinden, aangezien Hij van niemand van ons ver weg is. Want in Hem leven wij, bewegen wij en zijn wij.” Ik wens je veel wijsheid toe bij het maken van al je keuzes.

Pieter Knijff
Uitspraak van Dietrich Bonhoeffer: “Als men in de verkeerde trein stapt, helpt het niets dat men in de gang van de wagon de andere richting op loopt dan de trein rijdt”

Deze meditatie is gepubliceerd in de Tsjerkepraat van 10 juli 2025