Het woord van God is levend en krachtig, en scherper dan een tweesnijdend zwaard: het dringt diep door tot waar ziel en geest, been en merg elkaar raken, en het is in staat de opvattingen en gedachten van het hart te ontleden. Niets van wat geschapen is blijft voor Hem verborgen, alles is onverhuld en volkomen zichtbaar voor de ogen van Hem aan wie wij rekenschap moeten afleggen. (Hebreeën 4: 12-13)

De aanleiding
Op dit moment volg ik een cursus bij de vereniging van zending voor Nederland (IZB), de cursus gaat over preken en over de rol van de voorganger in de gemeente en daarbuiten. Eén van de thema’s die we daar behandeld hebben is het “perspectief van de hoorder.”
In de overtuiging dat de preek altijd ontstaat in de oren van de hoorder, immers die neemt eigen levenservaringen en geloofservaringen mee als zij/ hij naar het woord van God luistert, is het nodig voor het goed overbrengen van de boodschap te weten wie de hoorder is. Hoe zit die te luisteren? We hebben in de cursus geprobeerd de hoorder in beeld te krijgen, ons ook bewust dat natuurlijk die hoorder divers is. Mensen zijn niet gelijk en hebben ook niet hetzelfde meegemaakt. Maar wat je wilt voorkomen is een mismatch. Iemand schreef eens “De preek geeft ons antwoorden op vragen die wij niet hebben gesteld en op de vragen die wij wel hebben krijgen we geen antwoord” Ik wil jullie in deze meditatie even meenemen wat onze bevindingen waren.

Als voorbereiding op de les hadden we als voorgangers feedback formulieren verspreid onder de gemeenteleden die een dienst van ons hebben meegemaakt.
In een feedbackformulier kun je aangeven wat je ervan vond. Wat je als positief en als negatief hebt ervaren.

De resultaten
Uit de feedbackformulieren kregen we het volgende mee:

• Er worden vaak moeilijke woorden gebruikt die we niet begrijpen. Graag verstaanbare taal.
• We willen graag praktische aanwijzingen. Wat moeten we doen? Waar moeten we veranderen?
• Graag spreken voor alle generaties en het thema verbinden aan de afzonderlijke vragen die in een bepaalde generaties spelen.
• De preek is niet het allerbelangrijkste, het gaat om het geheel van de dienst: liederen, gebeden, de onderlinge ontmoeting en de zegen.
• Graag thema’s die ons raken en die voor ons relevant zijn. Die aansluiten bij de vragen die we hebben.
• Niet iedere dienst hoeft een Gods ontmoeting te zijn. Naar de kerk gaan is ook de lofzang gaande houden zoals dat bezongen wordt in lied 248 “Zodat de dank U toegezonden, op aarde nooit onderbroken wordt, maar steeds opnieuw door mensenmonden, gezongen en gesproken wordt”

We hebben ook geprobeerd de hoorders in beeld te krijgen en dan aan de hand van de verschillende generaties. Mogelijk herken je je daarin of juist niet. Het blijft mensenwerk. Maar dit leverden het op:

• Jongeren onder de 20: Heel veel prikkels, Tik-Tok, God is onbekend en God is vaak van de God van de ander.(vooral van pake en beppe) Geen negatieve gevoelens bij geloof en kerk en dus wel nieuwsgierig.
• 20+: Op zoek naar zingeving, maken radicale keuzes, nog geen vaste taken in de kerk, maar zijn bereid om iets te doen. Kunnen en willen wel over geloof spreken en hebben de behoefte om dit met anderen te delen.
• 30+: Veel energie, ervoor willen gaan, hoge mate van perfectie ook als het om geloof gaat. Veel ballen ( werk, huis, gezin, hobby, sport, kerk) tegelijk in de lucht houden en dus druk.
• 40 en 50 +: Zorgen over het geloof, het leven en de aarde. Vaste zekerheden en tradities worden aangevochten. Lossere band met de kerk en twijfels over God.
• 60+: Hang naar het verleden; Is het geloof bestand tegen de veranderingen? Voelen zich niet altijd begrepen in de kerk. Zijn belangrijk voor de organisatie van de kerk en proberen verschillende generaties met elkaar te verbinden.
• 80+ : Moeten leren om te gaan met verliezen, worden afhankelijk, geloven is niet meer zo vanzelfsprekend als vroeger. Door allerlei omstandigheden raken ze de verbondenheid met de eigen gemeente kwijt en krijgen ze meer te maken met andere overtuigingen. Deze generatie is belangrijk voor de geloofsgetuigenis in het bijzonder voor eigen nageslacht.

De bijbel open
In de bijbel is het woord belangrijk. We hebben een levende God die ons door het woord bereikt. Alles is geschapen door het woord, Jezus is het levende woord en de waarheid komt bij ons binnen door het woord. Paulus spreekt dan ook niet voor niets: “Dus door te luisteren komt men tot geloof, en wat men hoort is de verkondiging van Christus” (Romeinen 10:17)

De bovenstaande tekst komt van een onbekende schrijver en die maakt ons duidelijk dat het woord diep tot ons doordringt. Jezus riep ons al op om lief te hebben en te geloven met heel ons hart, onze ziel en ons verstand. In moderne taal spreken we dan met heel ons denken, voelen, willen en handelen. Met alle vezels in ons lijf te luisteren naar het woord. Zo moet het woord ons in beweging brengen en ons doen veranderen. De woordverkondiging als een tweesnijdend scherp zwaard schrijft deze schrijver, zo moet het woord bij ons binnenkomen.

De boodschap voor deze keer
Toen de Here Jezus deze aarde verliet voelde Hij scherp aan, dat het woord alleen nog weleens te groot zou kunnen zijn voor Zijn volgelingen. Ze hadden hulp nodig en die hulp zou Jezus sturen zodra Hij de aarde verlaten had. Hij noemde het de Heilige Geest die ons de waarheid deed kennen, die onze trooster en pleitbezorger zou moeten worden.

Dat is wat we straks gaan vieren met Pinksteren. Dat de Geest in ons mag wonen en het woord in ons wil versterken. Maar alles begint met een verlangen. Verlangen naar het woord en naar de Geest. Ik besluit met twee coupletten uit Opwekking 687

Heer, leer mij uw weg,
die zuiver is en goed.
Uw woord is onderweg
als een lamp voor mijn voet.
Als mij het zicht ontbreekt,
het donker is,

leid mij dan op uw weg,
de weg die eeuwig is
Heer toon mij uw plan;
maak door uw Geest bekend
hoe ik U dienen kan
en waarheen U mij zendt.
Als ik de weg niet weet,
de hoop opgeef,
toon mij dat Christus
heel mijn weg gelopen heeft.

Pieter Knijff
Luistertip: Volg de podcast “Eerst dit” die het IZB samen met de EO maakt.

Deze meditatie is gepubliceerd in de Tsjerkepraat van15 mei 2025